Masʼuliyat — Qashshoqlikni, Zaiflikni va Umidsizlikni Yoʻq Qiladigan Yagona Qurol

Hayotimda kech tushungan achchiq bir haqiqat bor: insonni qashshoq qiladigan narsa pulning yetishmasligi emas — masʼuliyatdan qochishi. Insonni zaif qiladigan dushmanlari emas — oʻz ishini boshqa birovning boʻyniga oʻtkazish odatidir. Insonni umidsiz qiladigan imkonlarning kamligi emas — “men hech narsa qila olmayman” degan yolgʻonga ishonishidir.

Bu dunyoda hech kim yenga olmaydigan yagona qurol bor: masʼuliyat.

Masʼuliyatdan qochgan — umr boʻyi qul boʻlib qoladi

Odamlar masʼuliyat soʻzidan qoʻrqadi. Chunki masʼuliyat:

• bahonalarni oʻldiradi,
• qoʻrqoqlikni fosh qiladi,
• seni oʻzing bilan yuzlashtiradi.

Shu sababli hammaning birinchi refleksi — qochish. Chunki masʼuliyat sahnaga chiqqan zahoti oʻyin tugaydi, bolalarcha bahonalar endi ishlamaydi.

Masʼuliyatdan qochgan odam hayotini hech qachon boshqarmaydi. U doimo shikoyat qiladi, doimo ranjigan, doimo kimnidir ayblaydi. Chunki hech narsa uning qoʻlida emas — hatto oʻz qarorlari ham.

Achchiq, lekin rost: inson qashshoq boʻlib tugʻilmasligi mumkin, lekin masʼuliyatsiz yashasa, deyarli har doim qashshoq oʻladi.

Masʼuliyat — erkinlikning ogʻir, lekin yagona haqiqiy narxi

Hamma erkin boʻlishni xohlaydi, lekin hech kim uning haqini toʻlashni istamaydi. Erkinlik “xohlagan narsamni qilaman” degani emas. Erkinlik — bu: “Natijasiga ham men javob beraman.”

Bu gap koʻp odamning beliyni sindiradi. Chunki masʼuliyat ogʻir — uni faqat xarakteri mustahkam odam koʻtara oladi.

Masʼuliyatni qabul qilganingda hayot birdan oʻzgaradi:

• Endi aybdor qidirmaysan — oʻzing yechimga aylanasan.
• Dunyodan shikoyat qilmay, qoidalarga qarshi emas, qoidalar ichida yutishni oʻrganasan.
• “Endi nima qilaman?” demaysan — “Buni shunday hal qilaman” deysan.

Masʼuliyat — qoʻrqoqlarni ham yetakchiga aylantiradigan mexanizmdir.

Qashshoqlik taqdir emas — masʼuliyatsizlik natijasi

Qashshoq odam deyarli hech qachon: “Bu joyga oʻzimni oʻzim olib keldim” demaydi. U har doim aybdor izlaydi:

• davlatni,
• sharoitni,
• odamlarni,
• dunyoni,
• omadsizlikni.

Aslida esa qashshoqlikning ildizi bitta: oʻz hayotining rulini qoʻliga olmaslik.

Sen masʼuliyatni qoʻlga olgan zahoting — gʻalati bir narsa sodir boʻladi: hayot yoʻl bera boshlaydi. Chunki oʻzini boshqarayotgan odamga olam toʻsiq boʻlib turishga shoshilmaydi.

Zaiflik = masʼuliyatning yoʻqligidir

Zaif odam butun vaqtini quyidagilarga sarflaydi:

• qoʻrquvga,
• odamlar nima deydi degan fikrga,
• tanqidlarga,
• oʻtmishga.

Kuchli odam esa vaqtini bitta narsa bilan toʻldiradi: oʻz masʼuliyati bilan.

Zaiflik formulasi juda sodda: yechimni boshqalardan kutish.

Kuch formulasi bundan ham sodda: yechimni oʻzing yaratish.

Masʼuliyat — hayotni boshqarishga olib boradigan eng qisqa yoʻl

Sen: “Nima boʻlgan boʻlsa, javobi mening boʻynimda” degan payting — aynan oʻsha onda oʻz taqdiringning rulini qoʻlingga olasan.

Chunki shu vaqtdan boshlab:

• shikoyat qilish maʼnosiz boʻlib qoladi,
• baho­na qilish bolalarcha koʻrinadi,
• qoʻrquv — vaqtni zoye qilishga aylanadi.

Masʼuliyatni qabul qilgan odamning boshqa yoʻli qolmaydi: u oʻsishi shart. Chunki masʼuliyat insonni majburan rivojlantiradi.

Masʼuliyat — umidsizlikni yoʻq qiladigan sof kuch

Hayotda atigi ikki yoʻl bor:

1. yo umidsiz boʻlasan,
2. yo masʼuliyatli.

Bu ikkitasi bir-biriga teskari. Umidsiz odam har doim javobni boshqalardan kutadi. Masʼuliyatli odam esa javobning oʻzi boʻladi.

Hayotni tuzatish uchun daho boʻlish shart emas. Faqat bitta narsa yetarli — masʼuliyatni olish. Qolgan hamma narsa vaqt oʻtishi bilan shakllanadi.

Yakuniy soʻz: Masʼuliyatdan qochgan — hayotdan qochadi

Bu jumlani yozib, devorga ilib qoʻyishing mumkin:

Masʼuliyat — boshqalarning sening oʻrningga hech qachon ochib bera olmaydigan eshiklarning kalitidir.

Masʼuliyat — zaif odamni kuchli insonga aylantiradigan baland pogʻonadir. Uni koʻtarib yurganlar yuqoriga koʻtariladi. Undan qochganlar esa umr boʻyi pastdan tepaga qarab yashaydi.